Ingaruka za COVID-19 ku Mari ya Isi Yose
Mu gihe dutangiye ukwezi gushya kwa Nzeri, reka dusuzume ingaruka za COVID-19 ku mikorere y'imari y'isi. Kuri benshi muri twe, byari amezi 6 maremare y'ibibazo n'impungenge. Uko icyorezo gikomeza, ntitwakwirengagiza uburyo ubuzima bwacu n'ubukungu muri rusange byahindutse. Nk'ibindi bihugu byo ku isi, u Rwanda narwo rwahuye n'ibibazo by'ubukungu bitewe n'icyorezo cya COVID-19. Iki cyorezo cyagize ingaruka zikomeye ku mirongo y'itangwa ry'ibicuruzwa by'ubucuruzi, cyane cyane mu nzego nk'iza serivisi z'ubukerarugendo n'amahoteli, uburezi, n'izindi – bikaba byaratumye habaho guhungabana gukomeye mu bukungu.
Dukurikije itangazo ryasohowe na Banki y'Isi mu Mata, biteganyijwe ko umusaruro mbumbe w'igihugu (GDP) w'u Rwanda uzagabanuka cyane mu 2020 bitewe n'ingaruka mbi z'icyorezo cya COVID-19 (coronavirus). Ibi ntibyari bwirindwe kubera ko habanje kwitabwaho gukomeza urwego rw'ubuzima, ndetse n'ingamba z'imari zafashwe na Banki Nkuru y'u Rwanda zigamije kugabanya ingaruka, nko koroshya inguzanyo zitangwa n'amabanki. Nubwo hatanzwe inkunga z'ubukungu, kugabanuka kw'ibikorwa by'ubukungu mu gihugu bitewe n'ifunga rya guma mu rugo byateje intege nke mu bushobozi bwo kugura, bituma ubukungu bw'u Rwanda butinda.
Bimwe mu bigaragara cyane kugeza ubu ni ibi bikurikira:
- Umusaruro biteganyijwe ko ugabanuka kuko bimwe mu bigo bidashobora kubona inkunga ya Leta.
- Kugabanuka k'isoko mu masoko atandukanye
- Kugabanuka kw'umusaruro w'ubukungu ku isi
Ku rwego rw'isi, ibintu nabyo ntibimeze neza. Urugero, ubukungu bw'Amerika bufite ibibazo by'ibikorwaremezo bisenyuka, guhungabana kw'amasoko y'imari, kudahungabana kw'isoko, guhagarara kw'imishahara, ubushomeri bukabije, ikibazo cy'abantu benshi birukanwa mu mazu yabo, ndetse n'ifunga ry'ibikorwa.
Icyorezo cya coronavirus cyakubise ubukungu bwa Esipanye ihungabana ridasanzwe.
Ni ihungabana batigeze batekereza, kuko ubukana bw'iki kibazo cy'imari butagereranywa n'ikindi, bitewe n'ibidasobanutse byinshi. Ubukungu bw'u Butaliyani bwasubiye inyuma kubera ikiguzi cyo kurwanya icyorezo – ifunga rya guma mu rugo. Ingamba zo guhagarika ibikorwa zavanyweho vuba mu mpera z'Kamena, igihe kirekire ugereranyije n'ibindi bihugu, bivuze ko igice cya mbere cy'uwo mwaka cyagaragaje ukuri gukomeye – gusubira inyuma k'ubukungu bitewe n'amabwiriza akomeye.
Mu Butaliyani, kimwe mu bihugu byahuriye cyane n'ingaruka za COVID-19, ubu harimo guhura n'ingaruka zikomeye ku bukungu bwayo. Mu by'ukuri, Banki Nkuru y'Ubutaliyani yavuze ko iteganya ko umusaruro mbumbe w'igihugu (GDP) uzagabanuka ku kigero cya 9.2%. Dukurikije Ishami ry'Amerika rishinzwe Ubucuruzi mpuzamahanga (ITA), Ubutaliyani bufite isoko ryohereza ibicuruzwa mu mahanga rya gatatu mu bunini, aho ni muri Leta zunze ubumwe z'Amerika. Ubu, dukurikije ubushakashatsi bwakozwe na Globe Newswire, ibigo bito n'ibiciriritse bikora muri uru rwego bitanga kimwe cya gatatu cy'agaciro k'ubukungu bw'Ubutaliyani kandi bigatanga akazi kangana na kimwe cya kabiri cy'akazi kose mu gihugu. Nyuma y'umubare munini w'abahitanywe n'icyorezo, Guverinoma y'Ubutaliyani yahatiwe gushyiraho gahunda y'ifungwa ry'igihugu hose no guhagarika urujya n'uruza kugira ngo igabanye ingaruka. Kubera iyo mpamvu, uruganda n'ubucuruzi byinshi byafunzwe by'agateganyo – bityo, bituma ubukungu bugabanuka cyane, nk'uko byari byitezwe.
Twese twagize ingorane cyangwa imbogamizi runaka, zaba mu bucuruzi cyangwa mu buzima bwacu bwite, kuva icyorezo cyaza iwacu. Ntitugacike intege. Niba hari icyo, reka dufate amahirwe aboneka, tugerageze kandi twige, duhore dushakisha uko byarushaho kunozwa.
Tuzava muri izi ngaruka zikomeye turi abanyambaraga kandi abanyabwenge kurushaho.
Turi kuruhande rwawe!





