Phishing ni igikorwa cy’uburiganya kigamije kwiba amakuru bwite y’ibanga nk’amazina y’abakoresha (usernames), ijambobanga (passwords), amakuru y’ikarita y’inguzanyo n’andi, akenshi ku mpamvu mbi, binyuze mu itumanaho ry’ikoranabuhanga. Abanyabyaha bo mu ikoranabuhanga biyitirira imiryango yizewe bakohereza imeri nk’izo ku bantu batabikeka. Ni gute wamenya imeri nyazo zitari phishing cyangwa imeri z’ubutumwa butifuzwa (spam)? Ibikurikira bigaragaza ibimenyetso bisanzwe bya phishing cyangwa imeri za spam. Imeri yose ifite ibi biranga ntishobora kuba imeri nyayo.

Imeri za Phishing	Imeri za Spam
Igerageza kubona amakuru yawe bwite nk'umubare w'ikarita y'inguzanyo, ijambo ry'ibanga, konti ya banki, n'ibindi.	Akenshi ni amatangazo atasabwe y'ibicuruzwa cyangwa serivisi
Akenshi yoherezwa ku bantu cyangwa amatsinda yihariye kandi agaragara nk'afite amakuru y'ukuri, urugero nk'izina ryawe	Yoherezwa mu buryo bwinshi ku bantu ibihumbi cyangwa miliyoni
Izaba irimo amahuza mabi ajyana ku mbuga z'impimbano cyangwa amahuza yo gukuramo porogaramu mbi (malware)	Izaba irimo amahuza ajyana ku mbuga zemewe zicuruza ibicuruzwa cyangwa serivisi runaka
Akenshi iba irimo ibiyigenewe bibi (attachments)	Ntizaba irimo ibiyigenewe (attachments)
Ubutumwa buba bufite ubutumwa bwihutirwa	Ntibisaba igikorwa cyihuse
Bigomba gutangwa/koherezwa kuri [email protected] hanyuma bigasibwa mu gasanduku kawe k'ubutumwa	Bigomba gushyirwa nk'ubutumwa bwa spam hanyuma bigasibwa mu gasanduku kawe k'ubutumwa

Ibihuriweho hagati y'imeri za phishing n'iza spam harimo:

• Ntizisabwe, bivuze ko utasabye iyo meri kandi nta biganiro byabayeho mbere hagati yawe n'uyohereje
• Ntizemewe, bivuze ko zikoresha uburyo bw'uburiganya kugira ngo zigere mu gasanduku kawe k'ubutumwa

Imiterere isanzwe y'imeri za phishing

Uko iteye	Ibiranga	Igisubizo cyawe nk'umuntu uzi umutekano wa interineti
Emeza konti yawe	· Bisa nk'ibiva mu kigo kizwi nka I&M Bank, Gmail cyangwa Hotmail kandi bigusaba kwinjira no gukosora ikibazo kiri kuri konti yawe · Irimo ihuza ryerekeza ku rubuga rwigana urubuga rwemewe rw'ibigo byavuzwe haruguru. Uru rubuga rukusaba izina ryawe ry'ukoresha n'ijambo ry'ibanga kugira ngo winjire.	· Ntukande ku mahuza yose ari muri iyi meri. Ahubwo, injira muri konti yawe ukoresheje umwanya wa interineti wawe wandika aderesi. · Niba udashobora kwinjira, vugana n'icyo kigo ukoresheje amakuru yacyo y'itumanaho yemewe.
Fagitire y'impimbano	· Irimo dosiye igaragara nka fagitire itishyuwe kandi ivuga ko serivisi izahagarikwa niba fagitire itishyuwe · Igamije abantu ku giti cyabo (yiyita umucuruzi) cyangwa ibigo (yiyita umucuruzi cyangwa utanga serivisi)	· Ntugasubize iyi meri. Vugana n'uwagutanze cyangwa serivisi ukoresheje amakuru y'itumanaho yemewe mbere yo kwishyura. · Ntugafungure na rimwe ibiyigenewe biri mu meri zitasabwe.
Gusangira Dosiye Kuri Interineti	· Harimo umurongo (link) ujyana ku dosiye isa n'iyasangijwe kuri Google Docs, Dropbox cyangwa izindi mbuga zisangiza dosiye kuri interineti· Harimo umurongo ujyana ku rupapuro rwigana urubuga rwo gusangiza dosiye, rukagusaba izina ryawe ry'ukoresha n'ijambobanga kugira ngo winjire.	· Ntukande ku murongo uwo ari wo wose uri muri iyo imeri. Ahubwo, injira kuri konti yawe ushakishe dosiye yasangijwe ukoresheje izina ryayo.· Ibuka kugenzura uwayohereje, kandi ukoreshe serivisi zizwi zo gusangira dosiye mu gicu (Cloud).